# گفت‌وگوی اختصاصی مجله خبری تحلیلی گیل رخ، با حمید اندرزچمنی درباره رمان «داغ سرد»؛ روایتی روان‌شناختی از مرز میان واقعیت و توهم

## بخش نخست
در گفت‌وگویی حمید رضا رمضانی سردبیر گیل رخ با حمید اندرزچمنی، نویسنده و پژوهشگر توسعه اجتماعی گیلانی و صاحب نظریه بذر، درباره تازه‌ترین رمان خود با عنوان «داغ سرد» به بررسی ابعاد روان‌شناختی، اجتماعی و روایی این اثر پرداخت.

اندرزچمنی که پیش از این آثاری همچون «پیکری در باد»، «زخم کهنه»، «خیانت ممنوع»، «درنا در باران» و «دسیسه» را منتشر کرده، در این گفت‌وگو از دغدغه‌های خود برای پرداختن به موضوع اعتیاد، آسیب‌های اجتماعی و تأثیر مواد روان‌گردان بر ادراک انسان سخن می‌گوید.

### تروما؛ از رنج فردی تا زخم اجتماعی

رمضانی: رمان‌های تریلر روان‌شناختی معمولاً بر یک تروما یا ضربه روانی متمرکز هستند. در «داغ سرد»، تروما چه جایگاهی دارد؟

اندرزچمنی: تروما در این رمان دو لایه دارد. لایه نخست مربوط به آسیب‌های فردی سارا، شخصیت اصلی داستان است؛ از مصرف مواد و روابط نامناسب دوستانه گرفته تا حادثه مرگبار تصادف. اما لایه عمیق‌تر، به آسیب‌های اجتماعی بازمی‌گردد؛ سکوت خانواده‌ها در برابر اعتیاد، تابوی صحبت درباره مواد مخدر صنعتی و فشار اجتماعی برای حفظ آبرو، حتی به قیمت نابودی زندگی افراد.

همین لایه اجتماعی بود که مرا به سمت پرداختن به این موضوع سوق داد.

### روایت اول‌شخص و بازی با حقیقت

رمضانی: به نظر می‌رسد «داغ سرد» تنها یک داستان شخصی نیست و نقدی اجتماعی هم در خود دارد. چرا از راوی اول‌شخص غیرقابل‌اعتماد استفاده کردید؟

اندرزچمنی: این انتخاب کاملاً آگاهانه بود. راوی غیرقابل‌اعتماد در این رمان دو کارکرد اصلی دارد. نخست اینکه خواننده را در موقعیت ذهنی سارا قرار می‌دهد؛ همانند او نمی‌دانیم کدام اتفاق واقعی و کدام برداشت ذهنی است و همین مسئله باعث شکل‌گیری همذات‌پنداری عمیق‌تر می‌شود.

دوم اینکه این شیوه روایت، امکان افشای تدریجی حقیقت و حفظ تعلیق تا پایان داستان را فراهم می‌کند. در واقع، ساختار روایت بازتابی از وضعیت ذهنی شخصیت اصلی است.

### تفاوت «داغ سرد» با نمونه‌های مشابه جهانی

رمضانی: ساختار روایی این رمان یادآور آثاری مانند «باشگاه مبارزه» و «جزیره شاتر» است. تفاوت «داغ سرد» با این آثار چیست و چرا مخاطب ایرانی باید این رمان را بخواند؟

اندرزچمنی: تفاوت اصلی در بستر فرهنگی و اجتماعی اثر است. «جزیره شاتر» درباره یک مارشال آمریکایی در یک آسایشگاه روانی در دهه ۱۹۵۰ است و «باشگاه مبارزه» بحران هویت مردانه در جامعه مصرفی آمریکا را بررسی می‌کند.

اما «داغ سرد» درباره دختری نوزده‌ساله ایرانی از طبقه متوسط است که درگیر معضلی امروزی به نام مصرف «گل» می‌شود. این مسئله امروز در جامعه ما به یک دغدغه جدی تبدیل شده است.

مخاطب ایرانی با سارا ارتباط بیشتری برقرار می‌کند، زیرا فضاها، روابط خانوادگی، دغدغه‌ها و فشارهای اجتماعی شخصیت‌ها برای او آشناست و همین آشنایی، تأثیر عاطفی اثر را افزایش می‌دهد.

### نگاه علمی به تأثیر مواد روان‌گردان

رمضانی: از نظر علمی، تأثیر THC بر حافظه و ادراک چگونه در رمان بازتاب یافته است؟ آیا با متخصصان مشورت داشتید؟

اندرزچمنی: بله. حدود شش ماه همزمان با نگارش رمان، با دو روان‌پزشک و یک نورولوژیست مشورت داشتم.

THC می‌تواند موجب اختلال در حافظه کوتاه‌مدت، کاهش توانایی تشخیص واقعیت از خیال و در مصرف مزمن، بروز مشکلاتی مانند روان‌پریشی شود. در رمان، سارا دچار نوعی واقعیت جایگزین می‌شود؛ ذهن او برای فرار از درد ناشی از حادثه‌ای فاجعه‌بار، روایتی دیگر می‌سازد.

تلاش کردم این فرآیند ذهنی را تا حد امکان دقیق و باورپذیر به تصویر بکشم.

### پایان غافلگیرکننده و خطر توهم

رمضانی: پایان رمان، جایی که مشخص می‌شود بخشی از روایت در ذهن شخصیت شکل گرفته، انتخابی جسورانه است. آیا نگران نبودید مخاطب احساس کند فریب خورده است؟

اندرزچمنی: این خطر وجود داشت، اما تلاش کردم این چرخش روایی طبیعی باشد. در طول داستان نشانه‌هایی قرار داده شده است؛ از تناقض‌های کوچک در خاطرات سارا گرفته تا رفتارهای عجیب شخصیت‌های فرعی و جزئیات غیرواقعی در توصیف فضای کلینیک.

این پایان فقط برای ایجاد غافلگیری طراحی نشده، بلکه حامل پیام اصلی رمان است: گاهی مواد روان‌گردان آن‌چنان مرز میان واقعیت و توهم را تغییر می‌دهند که فرد حتی قادر به درک وضعیت واقعی خود نیست.

### نماد عروسک پاندا؛ سکوتی که راز را پنهان می‌کند

رمضانی: عروسک خرس پاندا بدون دهان در رمان، نمادی بسیار برجسته به نظر می‌رسد. درباره این نماد توضیح دهید.

اندرزچمنی: این عروسک چند لایه معنایی دارد. نخست، نماد سکوت و پنهان‌کاری است؛ موجودی که دهان ندارد و نمی‌تواند رازها را بیان کند. این موضوع اشاره‌ای به سکوت خانواده‌ها و جامعه در برابر اعتیاد دارد.

از سوی دیگر، ظاهر دوست‌داشتنی و بی‌آزار پاندا می‌تواند نمادی از ظاهر فریبنده مواد روان‌گردان باشد؛ چیزی که ممکن است در نگاه نخست بی‌خطر به نظر برسد اما پیامدهای خطرناکی در پی داشته باشد.

جاسازی مواد در شکم این عروسک نیز اشاره‌ای به پنهان‌کاری، فریب و رازهای پنهان در داستان است.

### پیام اصلی «داغ سرد»

رمضانی: اگر بخواهید پیام اصلی رمان را در یک جمله بیان کنید، چه می‌گویید؟

اندرزچمنی: مواد مخدر صنعتی و مواد روان‌گردان، به‌ویژه «گل»، تنها جسم انسان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهند؛ بلکه می‌توانند مرز میان واقعیت و توهم را از بین ببرند و گاهی تلخ‌ترین حقیقت این است که قربانی حتی متوجه نابودی تدریجی خود نمی‌شود.

ادامه این گفت‌وگو در بخش‌های بعدی منتشر خواهد شد.