false
false
false
false
false
false
false
false
false
✍️ دکتر علی فرحبخش
خاطرم هست در ماههای منتهی به دوم خرداد 76 روزنامه همشهری در ستون اخبار ویژه از احتمال اجماع کارگزاران بر حجتالاسلام حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت عالی خبر داد، که با وجود سمتهای کلیدی در سالهای پس از انقلاب، هنوز افکار عمومی آشنایی ویژهای با ایشان نداشت. پس از باز شدن پرونده هستهای و مذاکره با تروئیکای اروپا که به مذاکرات E3+3 معروف شد، روحانی در محافل عمومی جلوه بیشتری یافت. مذاکراتی که در مهرماه 82 در نهایت با حضور وزرای خارجه انگلستان، فرانسه و آلمان و با امضای بیانیه سعدآباد به پایان رسید. اگرچه این توافق به دلیل برآورده نشدن انتظارات طرفین عمر کوتاهی داشت و در نهایت با شکست پلمب مراکز هستهای ایران، خاتمهیافته تلقی شد،
سوابق روسای جمهوری که در سالهای 76، 84 و 92 اولین دوره ریاستجمهوری خود را آغاز کردهاند، نشان میدهد که کاندیداهای پیروز آن، حتی تا چند هفته مانده به آغاز انتخابات شانس زیادی برای خود متصور نبودند و به همین دلیل تدارک چندانی برای تیم اجرایی ندیده بودند. تنها استثنا مرحوم رفسنجانی بود که در سال 68 در انتخابات ریاستجمهوری به پیروزی رسید و از پیش تقریباً پیروزی وی قطعی بود و به همین دلیل تیم اجرایی خود را که در آن زمان به تکنوکراتها معروف بودند، آماده کرده بود.
حسن روحانی در شرایطی ردای ریاستجمهوری را به تن کرد، که تفکرات وی در حوزه سیاست خارجی و بالاخص پرونده هستهای تا حد زیادی مشخص بود، ولی در حوزههای اقتصادی، سیاست داخلی و مسائل فرهنگی چندان سوابقی از تفکرات وی در دسترس نبود. به همین دلیل برخلاف همه دموکراسیهای سابقهدار جهان که ابتدا برنامهها در دسترس افکار عمومی قرار میگیرد و سپس در ترازوی انتخابات، مورد محک قرار میگیرند، این بار ابتدا رئیسجمهور انتخاب شده و سپس وی در جستوجوی برنامههای مناسب برای اجرا در دوره چهارساله آتی است.
پس از تشکیل کابینه دولت روحانی تقریباً سه امر مسجل شد. اولاً، دولت مهمترین اولویت خود را بر حل پرونده هستهای قرار داده و اصلاحات در حوزه اقتصادی، فرهنگی و سیاست داخلی چندان مورد توجه قرار ندارد. ثانیاً در ارائه برنامههای اقتصادی تصویر دقیق و کاملی از پارادایم موردنظر و مطلوب دولت دیده نمیشود. ثالثاً علاوه بر فقدان برنامههای مشخص، هماهنگی کاملی در بین اعضای تیم اقتصادی وجود ندارد و جای خالی یک کاپیتان بازیساز در تیم به شدت مشهود است.
به هر حال آنچه توانسته بود در ابتدای ریاستجمهوری حسن روحانی آبی بر آتش التهابات اقتصادی بریزد، امیدهای فعالان اقتصادی برای حل مسائل هستهای و همچنین انتظار آنان برای آغاز اصلاحات اقتصادی بود. چنین بود که بازارهای سکه و ارز که مامن سرمایهگذاران در شرایط بحرانی است، آهنگی نزولی یافت و اشتیاق فراوانی از سوی سرمایهگذاران برای ورود به بازار سهام ایجاد شد. اگرچه دولت بر شعار امید مرتباً تاکید میکرد، ولی باید توجه داشت که در ادبیات اقتصادی انتظارات مانند «گچ است و نه کاهگل» و نمیتوان فعالان اقتصادی را برای مدتها در انتظار بهبود اوضاع نگه داشت.
دودلی و تردید از ابتدای سال ۹۲ و تشکیل دولت اول روحانی به چشم میخورد؛ جایی که تقریباً اجماعی از کارشناسان در خصوص شکست طرح هدفمندی یارانهها در دولت مهرورزی شکل گرفته بود. بحران بانکی نیز غده بدخیمی در کالبد اقتصاد ایران است؛ که هیچگاه امکان درمان در دولت را نیافت. غدهای که دولت نه حاضر به شیمیدرمانی و تحمل درد و هزینههای سنگین درمان است و نه حاضر است که این غده را به حال خود واگذارد تا این بدن نحیف را از پای درآورد. در بسیاری از برنامهها و بیانیههای رسمی بر حل این معضل عاجل تاکید میشود، بدون آنکه آثاری از معالجات لازم و توصیه کارشناسان به چشم بخورد و گاه فقط نشانههایی از ادغام بانکها یا تحمیل هزینه سپردههای غارتشده بر منابع بانک مرکزی به چشم میخورد، که نهفقط بار تورمی آن بر دوش همه آحاد اقتصادی سنگینی خواهد کرد، بلکه نقش جارویی را بازی میکند که خاکهای موجود را به زیر فرش هدایت میکند تا بلکه سیاستگذار بعدی قادر و مایل به یک خانهتکانی گسترده باشد.
همه اینها تداعیکننده نقشی است که «هملت» در نمایشنامه معروف ویلیام شکسپیر بازی میکند. نقشی که مرتب با بحرانها و دردسرهای مختلف مواجه میشود و در برابر همه آنها با شک و تردید برخورد میکند و از اتخاذ تصمیم قاطع پرهیز میکند. همچون بیماری سرطانی که بهطور مرتب تاریخ جراحی خود را به تعویق میاندازد تا بلکه دستی از غیب برون آید و کاری بکند. جوی که بهنظر میرسد بر همه آحاد اقتصادی رخنه کرده است و به قول ضربالمثل معروف ایرانیها از این ستون به آن ستون فرج است.

false
false
false
false





























