سوالات مطرح شده به قرار زیر است؛ ۱_ نظرتان را در خصوص عملکرد سالاری در مدت زمان فعالیت شان بعنوان استاندار گیلان بیان کنید ۲_ با توجه به شرایط فعلی استان گیلان، استاندار بعدی باید از گزینه های بومی باشد یا غیربومی؟ ۳_ وابستگی های سیاسی و جناحی برخی گزینه های مدنظر برای استانداری آیا نمی تواند باعث انشقاق بین گروه های مختلف سیاسی استان گردد؟ ۴_ اکنون چند گزینه برای استانداری گیلان مطرح گردیده است. نظر شما بیشتر به کدام نفر است؟ ۵_ مهم ترین چالش های پیشرو برای استاندار بعدی را چه می دانید؟

محمد پوررضا از فعالین سیاسی استان گیلان و کارشناس مسائل اقتصادی به سوالات فوق اینگونه پاسخ داد؛

در ابتدا تشکر دارم از سردبیر و عوامل نشریه گیل رخ که همیشه دغدغه گیلان و مردم آن را داشته اید.
در خصوص عملکرد دکتر سالاری علی الرغم تمام انتقاداتی که نیز به ایشان وارد بوده از جمله بحث غیربومی بودن وی، بعنوان یک گیلانی دغدغه مند و آشنا به شرایط و جو گیلان، اعتقاد دارم دکتر سالاری در مجموع به چند دلیل در گیلان موفق عمل نموده است.
دلیل اول اینکه بحث راه آهن را با توجه به ارتباطی که با دکتر روحانی و دکتر نوبخت برقرار نمودند و حمایت هایی که در خصوص راه اندازی آن صورت گرفت، بالاخره توانستند به مرحله نهایی و بهره برداری برسانند. وجود راه آهن یک فرصت بسیار بزرگ اقتصادی، فرهنگی و گردشگری برای استان و حتی کشور است و در سال های آتی تاثیرگذارتر بوده و نتایج روشن آن در آینده بیشتر نمایان خواهد گردید.
دلیل دیگر مبنی بر توفیق سالاری در بحث گردشگری بوده که حدود چهارهزار نقطه هدف گردشگری در استان گیلان در زمان وی شناسایی شده که ۲۰۰ مورد آن بصورت طرح و کتابچه آماده گردیده و فرصت های سرمایه گذاری آن نیز مصوب شده و بحث های مربوطه از جمله بحث های زیست محیطی، بحث های منابع طبیعی نیز دیده شده است.
از جمله این موارد می توان به پارک ملی بوجاق، مارینای انزلی یا مارینای کاسپین اشاره نمود که تقریبا برای اولین بار در کشور اتفاق افتاده است.
درست است که در وزارت اقتصاد یک سازمان سرمایه گذاری کمک های فنی و اقتصادی داریم که این سازمان سرمایه گذاری اقدام به شناسایی طرح ها می نمود و سرمایه گذاران از خارج این موارد را جستجو می کردند، اما باید اذعان نمود که هیچ استانی در این زمینه به مانند گیلان قوی عمل ننموده است.
مورد بعدی که باید اشاره نمود در خصوص عملکرد سالاری این است که وی در نوع نگاه خود از آنجایی که غیربومی بوده و تعلق خاطری به هیچ قسمتی نداشته یک جانبه نگری صورت ندادند و بحث قدیمی مدیریت های شرق و غرب گیلانی تقریبا در این زمان وجود نداشت. متاسفانه این چالش غرب و شرق و گیلک و تالش را سالیان در استان داشته ایم و با وجود دکتر سالاری این موارد دیده نشد.
جمیع افراد مطلع در استان اعتقاد دارند که جوانترین استاندار دولت تدبیر و امید، اهل کار و تلاش بوده اند. اعتقاد دارم با این پتانسیل ها و حمایت ها و عملکرد مثبت وی بوده که اکنون توانسته اند ریاست سازمان تامین اجتماعی کشور یعنی به نوعی بزرگترین سازمان اقتصادی کشور در حوزه های دولتی، که بیش از ۱۲۰ هزار میلیارد تومان بودجه آن است را بر عهده گرفته است که این نشان دهنده اعتماد دولت به ایشان است.

در خصوص بحث بومی یا غیربومی بودن باید عنوان دارم که برای مثال جناب اسلامی استاندار سابق مازندران که اکنون وزیر راه و شهرسازی شده اند، اصالت مازنی نداشتند. ولی اگر یک تحقیق صورت گیرد به این نتیجه خواهید رسید که خیلی از افراد از عملکردشان رضایت داشتند. اعتقاد دارم با توجه به مواردی که ذکر نمودم در شرایط کنونی یک استاندار غیربومی صد در صد بهتر خواهد بود. چرا که به آن موضوعات همیشگی غربی و شرقی توجه ای نخواهد داشت. اعتقاد دارم استاندار بعدی گیلان حداقل باید هم وزن دکتر سالاری باشد و بتواند مستقیم با شخص رئیس جمهور در ارتباط باشد و این لایه های قدرت را بشکند و برای استان یک سری حرکات مثبت انجام داده و امتیازاتی اخذ نماید.

در خصوص مسائل سیاسی باید اشاره گردد متاسفانه همواره شاهد بوده ایم که جریانات سیاسی استان گیلان تک محور و تک محصول بوده اند و خیلی از مواقع به فکر منافع کلی استان عمل نکرده اند.
برای نمونه برخی از نمایندگان مجلس که وابسته به یک جریان خاص هستند، علی الرغم اینکه باید به فکر منافع حوزه و استان و مردم خود باشند و با تعامل با دولت به فکر جذب منابع باشند، در عمل به تقابل با دولت پرداخته و مردم خود را از امتیازات محروم ساخته اند.
اینکه این دولت یک دولت برخواسته از جریان اصلاحات است امری است غیر قابل کتمان. از این رو باید نماینده ها باهوش تر عمل نمایند و باید اول و آخر به فکر مردم منطقه خود باشند. همین یک سویه نگری برخی از این نمایندگان باعث گردیده تا اکنون شاهد باشیم که برخی از مناطق گیلان شاهد آن رشد و توسعه نگردیده است.
اعتقاد دارم استاندار آتی که قرار است بیاید باید بتواند با این جریانات سیاسی کار نماید. استانداری علی الرغم پست اجرایی بودن یک پست کاملا سیاسی نیز می باشد. استاندار اگر فراجناحی و اجرایی باشد می تواند برای استان مظلوم ما مفید واقع گردد.

در مورد سوال چهارم باید عرض کنم بنده تصمیم گیرنده نیستم و نمی توانم گزینه خاصی را نام ببرم.

اما چالش های پیشروی استاندار آتی در چند زمینه گوناگون قابل بررسی است. مهم ترین موضوعاتی که در گیلان باید مدنظر قرار گیرد این است که ابتدا بررسی شود جایگاه گیلان در سطح کشور معین گردد. باید پتانسیل های استان مورد بررسی قرار گیرد. پتانسیل استان قبلا کشاورزی تعریف گردیده بود. اگر واقعا کشاورزی پتانسیل بالقوه گیلان است، استاندار جدید باید روی این پتانسیل تمرکز ویژه صورت دهد.
نکته بعدی در خصوص بحث گردشگری استان گیلان است. آیا استان ظرفیت لازم را دارا است؟ آیا شرایط گردشگری کنونی برای گیلان و مردم مفید خواهد بود؟ سوال اساسی این است که آیا برای مردم گیلان ورود این حجم از توریست داخلی با آمار سالانه حدود ۳۰ میلیون نفر به گیلان، مفید به فایده خواهد بود؟ جذابیت ها، فرصت ها و تهدیدهای این حجم از گردشگر شناسایی شده است؟ این تعداد عظیم از مسافر ورودی چه باری برای مردم گیلان دارد؟
اکنون در هر جای ایران که بررسی شود ملاحظه خواهد شد جوانان شمال بعلت نبود فرصت شغلی در داخل گیلان، در جاهای دیگر مشغول به کار می باشند. از عسلویه و مناطق جنوب گرفته تا پایتخت که با مشقت های فراوان در حال گذران زندگی هستند. آیا حق مردم گیلان و شمال کشور از حاکمیت این است که صرفا یک استانی باشیم که پذیرای تخریب های زیست محیطی، فرهنگی و اجتماعی سایر استان ها باشیم بدون آنکه سودی و ثمری برای مردم گیلان داشته باشد؟ حل مشکل هجوم بی رویه مسافران بی بازده به گیلان در شرایط کنونی یکی از موضوعات مهم است که پیشروی استاندار آتی خواهد بود.

موضوع بهبود شرایط اقتصادی استان از دیگر موارد قابل ذکر است. اکنون که راه آهن افتتاح گردیده و از آن سو ارتباط مرزی گیلان با کشور آذربایجان و آسیای میانه نیز برقرار است، یک فرصت بسیار خوب اقتصادی می تواند برای استان گیلان فراهم گردد. استاندار آینده باید برای فراهم نمودن بسترهای لازم برای اجرایی شدن بهبود فضای اقتصادی از این منظر تصمیمات لازم را اتخاذ نماید.
ساماندهی جریانات سیاسی و نیروهای سیاسی، اجرایی از دیگر چالش های جدی خواهد بود. انتقادی که در زمان دکتر سالاری نیز وارد بود، در خصوص برخی فرمانداران و مدیران بود که مدت ها با حکم سرپرستی فعالیت می کردند. آیا استاندار سابق توانست نیرو و مدیرانی بومی را ایجاد نماید؟ آیا برای تربیت فرمانداران، بخشداران و نیروهای قوی در بدنه استانداری تلاش هایی صورت پذیرفته است؟ آیا نیروهای فعلی این توانایی را دارند که با استاندار جدید همکاری لازمه را انجام دهند؟
با توجه به اینکه اکنون شاهد آن هستیم که مهاجرت از سایر استان ها به سمت گیلان رو به افزایش است و شاهد تغییرات بافت جمعیتی، فرهنگی و قومیتی و حتی زبانی در برخی نقاط گیلان به دلیل همین مهاجرت ها هستیم که یک خطر جدی برای آینده گیلان محسوب می شود. بحث جدی آستارا بعنوان مرکز ثقل و مرکز ارتباط گیلان با سایر کشورهای آسیای میانه، که اکنون با تهدیدهای قومیتی و جمعیتی مواجه گردیده است. درگیری هایی که در خصوص آستارا و گردنه حیران با استان اردبیل وجود دارد، خود یک چالش اساسی برای استاندار آینده خواهد بود.

موضوع دیگری که نیاز است اشاره گردد این است که دکتر سالاری یک شعاری با مضمون هزار روستا هزار مجموعه ورزشی داشت. این امر خود یک چالش برای استاندار آینده خواهد بود که آیا قصد به ادامه همان برنامه دارد یا برنامه جدیدی قرار است اجرا گردد.

مساله بعدی بحث بوم گردی است. آیا قرار است این بوم گردی صرفا بصورت یک شعار باقی بماند. خیلی از کسانی که به بهانه بوم گردی امکانات و پول و وام گرفتند، اما عملا بدلیل نبود آموزش لازم اتفاق قابل ملاحظه ای در بحث بوم گردی رخ نداد. اگر بوم گردی بحثی برای اشتغال زایی است باید بصورت اساسی روی آن کار صورت گیرد.

چالش و موضوع بعدی منطقه آزاد انزلی می باشد. در واقع درآمد و منابع و منافع این منطقه تا چه حد نصیب مردم گیلان می شود؟ تا چه حد برای استان گیلان مفید می باشد؟

نکته مهم دیگر اینکه دولت آینده مشخص نیست که از کدام جریان سیاسی خواهد بود. استاندار جدید شاید یک تا دو سال فرصت داشته باشد اهداف و برنامه های خود را اجرایی کند. حال این اهداف قرار است همان مسیر و هدف سالاری باشد یا قرار است که حرکت جدیدی صورت پذیرد.

موضوعاتی مانند تغییر کاربری ها، منابع طبیعی و محیط زیست، جنگل های هیرکانی خود یک تهدید جدی برای منطقه گیلان است.

در کل باید دید که آیا استاندار آینده این مباحث و چالش ها را مورد بررسی قرار داده و در برنامه های خود دیده است و در نهایت امید است انتخابی که صورت می گیرد یک انتخاب معقول باشد.

دکتر محمد پوررضا
کارشناس مسائل اقتصادی