✍️حمید اندرز چمنی/نویسنده پژوهشگرِ حوزه یِ تربیت و توسعه یِ اجتماعی

گیل رخ/رئیس آینده ، نه از صفر شروع میکند ، بلکه با میراثی از تصمیمها ، سیاستها و چالشهایی روبروست که رئیس قبلی به جا گذاشته ..
✅ سؤال اینجاست :

این میراث چیست، و رئیس جدید چطور باید آن را مدیریت کند؟
✓ بخش اول:
میراث رئیس قبلی ،  چالش هایی که به جا مانده است :
۱. بحران اعتماد عمومی
شاید بزرگترین چالش ، فاصله ی میان رسانه و مخاطب است.
در سالهای اخیر ، بخش قابل توجه ی از مخاطبان ،  بویژه نسل جوان ،  به شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی کوچ کرده اند،  رئیس قبلی نتوانست این روند را متوقف کند.

✅ چالش برای رئیس آینده :
بازگرداندن مخاطبِ از دست رفته ، سخت تر از جذب مخاطبِ جدید است.
کسی که رسانه را ترک کرده ، باید «دلیلی» برای بازگشت داشته باشد.

۲. سیاستگذاریِ واکنشی :
در دوره ی اخیر، صداوسیما بیشتر در حالت واکنش بوده تا ابتکار، یعنی بجای ساختن روایت ، به روایت دیگران پاسخ میداده ،  این رویکرد ، رسانه را در «دفاع» نگه داشته و ابتکار عمل را از آن گرفته است .
✅ چالش برای رئیس آینده :

تغییر از «واکنش» به «ابتکار»  ، یعنی رسانه باید خودش روایت را بسازد ، نه اینکه فقط پاسخگو باشد.

۳. فرار مغزها و استعدادها
در سالهای اخیر ، بسیاری از هنرمندان ، کارگردان ها، نویسنده ها و مجری های توانمند از صداوسیما فاصله گرفته اند ، برخی به پلتفرم های نمایش خانگی رفتند ، برخی به فضای مجازی ، و برخی اصلاً از کار رسانه ای کنار کشیدند .

✅ چالش برای رئیس آینده :
بازگرداندن استعدادها ، کار ساده ای نیست ، کسی که رفته ، باید «دلیلی» برای بازگشت ببیند ،  و این دلیل، فقط «حقوق» نیست ؛ «آزادی » و «احترام» هم هست .

۴. بحران محتوا و جذابیت
در حالی که نمایش خانگی و پلتفرم های خارجی ، محتوای جذاب و حرفه ای تولید میکنند، صداوسیما در رقابت با آنها عقب مانده ، بخشی از این عقب ماندگی ، به سیاستگذاری محتوایی برمیگردد که به «شعار» بیشتر از «هنر» بها داده است .
✅ چالش برای رئیس آینده :

رقابت با پلتفرم های خصوصی ، بدون «آزادی خلاقیت» ممکن نیست ، رسانه ای که فقط «پیام» بدهد و «هنر» نفروشد ، در بازار رقابت شکست میخورد.
۵. بحران نسل و مخاطب شناسی

صداوسیما هنوز نتوانسته با نسل جدید ارتباط برقرار کند،  زبان ، فرم و محتوای رسانه ، بیشتر برای نسل گذشته طراحی شده ،  نسل جوان ، رسانه ی ملی را «رسانه ی پدر و مادرها» میداند .
✅ چالش برای رئیس آینده :

درک زبان و نیاز نسل جدید ، بدون «تغییر ساختار» ممکن نیست . رسانه ای که با مخاطبِ جوان حرف نزند ، محکوم به پیری است .

۶. بحران ساختار و بوروکراسی
صداوسیما یک سازمان بزرگ و بوروکراتیک است ،  این ساختار، مانع «چابکی» و «نوآوری» میشود.

✅ چالش برای رئیس آینده:
اصلاح ساختار ، یکی از سخت ترین کارهاست ،  چون با مقاومت های درونی روبروست ،  اما بدون اصلاح ساختار، هیچ تغییری در محتوا ممکن نیست.

✓ بخش دوم:
چالشهای پیش روی رئیس آینده
۱. تعادل میان «پیام» و «مخاطب»
رئیس آینده باید بین انتظارات حاکمیت (که رسانه را «آوردگاه» و «قرارگاه» میخواهد) و انتظارات مخاطب (که رسانه را «آسایشگاه» و «دانشگاه» میخواهد) تعادل برقرار کند .
این ، سخت ترین چالش است ،  چون این دو انتظار، گاهی در تضادند .

۲. رقابت با پلتفرم های خصوصی
نمایش خانگی ، فضای مجازی و شبکه های ماهواره ای ، رقبای جدی صداوسیما هستند.
رئیس آینده باید بپذیرد که رسانه ی ملی دیگر «انحصار» ندارد ،  باید «رقابت» کند .

۳. بازسازی اعتماد
بزرگترین سرمایه ی هر رسانه ا ی «اعتماد» است،  و اعتماد، با «صداقت» ساخته میشود و با «دروغ» نابود می گردد .
رئیس آینده باید نشان دهد که رسانه ی ملی «صداقت» را بر «منافع کوتاه مدت» ترجیح میدهد .

۴. مدیریت انتظارات
رئیس آینده با انتظارات متناقض روبروست:
✓ حاکمیت «وفاداری» میخواهد ،
✓ مخاطب «آزادی»
✓ هنرمندان «خلاقیت»
و کارکنان «امنیت شغلی» ،  مدیریت این انتظارات ، یک «هنر» است.

۵. اصلاح ساختار بدون فروپاشی
صداوسیما یک سازمان بزرگ است ، اصلاح ساختار ، اگر عجولانه باشد ، میتواند به «فروپاشی» منجر شود. رئیس آینده باید «تدریجی» و «هوشمندانه» اصلاح کند .

☑️ بخش سوم:

فرمول موفقیت رئیس آینده
چالش راه حل پیشنهادی
بحران اعتماد صداقت و شفافیت  ،  حتی در روایت مشکلات
سیاستگذاری واکنشی ابتکار عمل  ، ساختن روایت ، نه پاسخ به روایت
فرار استعدادها آزادی خلق ،  احترام به هنرمند بحران محتوا سرمایه گذاری روی «هنر»، نه فقط «پیام»

بحران نسل درک زبان و نیاز نسل جدید ، بحران ساختار اصلاح تدریجی و هوشمندانه…

✅ سخن پایانی
رئیس آینده ی صداوسیما ، نه از صفر شروع میکند ، نه از یک نقطه ی ایده آل،  او با میراثی از چالش ها روب روست که رئیس قبلی به جا گذاشته. اما این ، به معنای «شکست» نیست  بلکه فرصت است .

« بشرطی که درک داشته باشیم فرصت را چگونه بنویسیم …»