×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  شنبه - ۳۰ آبان - ۱۴۰۵  
false
false

 

●یادداشت/ حمید اندرزچمنی

 

●گیل رخ/ خشم یک واکنش هیجانی منفی ( اهم از جسمانی و کلامی ) است که بدنبال احساس ناکامی ظهور و بروز می کند و کوتاه مدتی پس از آن رو به افول می نهد . به بیان دیگر ، خشم یک حالت برانگیختگی است که در آن واکنش های تنی ( فیزیولوژیکی) و هیجانی ( احساسی) در هم می آمیزند و فرد را به سوی بروز یک رفتار زیرکرتکسی (یا غیر خردمندانه) سوق می دهند. رفتار خشمگینانه می تواند طیفی از واکنش های هیجانی ، از خیلی شدید تا خفیف ، را در بر بگیرد که در هر حال ویژگی غالب آن واکنش ها ” موقتی بودن “ است . لیکن، ویژگی بارز خصومت مزمن بودن آن است. به همین سبب ، می توان خصومت را نوعی ” خشم مزمن “ تلقی کرد. به تعبیر دیگر ، خصومت نوعی ” خشم همیشه مقیم “ است که خود حاوی سه مولفه است. آن سه مولفه عبارتند از :
○ نگرش . افراد خصومت ورز اغلب نگرشی منفی، بدبینانه و غیر دوستانه به دیگران دارند. آنان همواره مترصد شناسایی نیات انتقام جویانه دیگران هستند. از نظر آنان دنیا اساساَ مکان ناامنی است و دیگران پیوسته در پی توطئه چینی هستند.
○ هیجان . افراد متخاصم اغلب بدخلق ، عبوس ، ترشرو ، عصبانی مزاج و ناشاد هستند. چهره آنان چنان می نمایاند که گویی با خود نیز سر جنگ دارند :
○ رفتار . افراد خصومت ورز پیوسته با دیگران می ستیزند، واکنش هایشان تند و پرخاشجویانه است و به سبب
بی اعتماد به دیگران و داشتن سوء ظن شدید ( حالات پارانوئیایی) اغلب از سوی دیگران طرد می‌شوند و در نتیجه به سوی انزوا سوق می یابند. اینان انتقاد را بر نمی تابند و در برابر واکنش های غضبناکی از خود بروز می دهند. چون آنان هر نوع انتقاد را ” تهدید “ تلقی می نمایند.
خلاصه آنکه ، آدم خصومت ورز همواره در لبه تیز خشم گام بر می دارد، قلب نامهربانی دارد، کلامش تلخ و رفتارش تند است.
● چندین مطالعه طولی کنترل شده وجود دارد که نشان می دهد افراد خصومت ورز:
اولاَ : بیش از افراد فاقد این ویژگی از بیماری‌‌های نظیر فشارخون بالا، آرتیمی ( بی نظمی ) قلبی ، تنگی نفس ، میگرن ، دردهای عضلانی و اختلالات پوستی می‌شوند. ثانیاَ : کمتر از زندگی خود لذت می برند.
ثالثاَ : اغلب خواب ناآرامی دارند.
رابعاَ بیش تر مواقع با هیجانات دیگری نظیر رنجش پذیری ، آزردگی ، نفرت ورزی و کینه جویی دست و پنجه نرم می کنند. به همین خاطر بیش تر وقت ها مضطرب و دلواپس و نگران‌اند.
بر اساس شواهد پژوهشی متعدد مجموعه این عوامل و حالات و اختلالات که اغلب آنها ریشه در خصومت دارند ، موجب می شود تا افراد خصومت ورز به طور میانگین عمر کوتاه ترین داشته باشند.
● در تبیین و بیان چرایی آثار پر شمار حاصل از خصومت ، نقش چند عامل اثبات شده است.
نخست آنکه ، خصومت موجب افزایش مستمر هورمون‌های استرس ( به ویژه کورتیزل و نوراپی نفرین ) می شود. این هورمون‌ها نیز بر سیستم مختلف بدنی و ذهنی تاثیر می گذارد.
دوم انکه ، خصومت موجب تضعیف شاخه پاراسمپاتیک سیستم عصبی می شود (کاهش فعالیت این سیستم نیز ) با برانگیختگی ، گوش به زنگی ، بدبینی و عدم آرامش همراه است).
سوم آنکه ، چه خصمانه و رفتار خصومت آمیز امکان دریافت ” حمایت اجتماعی “ را کاهش می دهد. از دست دادن حمایت اجتماعی نیز بدان معنا است که فرد فاقد هر نوع سپر و محافظی است که او را در برابر استرس‌های روزمره زندگی محافظت نماید.
چهارم انکه ، خصومت ورزی سبک زندگی فرد ( اعم از ورزش، تغذیه ، فعالیت ذهنی ، تفریح و …) را تحت تاثیر قرار می دهد و لاجرم مقاومت او در برابر بیماری ها را تقلیل می دهد.
● با تامل در نکات پیش گفته به راحتی می توان نتیجه گرفت که همه ما ناگزیر باید خصومت و خشم خود را مدیریت کنیم و حتی المقدور ان را از میان برانیم . برای مدیریت خصومت و خشم قبل از هر چیز باید چند اصل را مطمح نظر قرارداد.
نخست آنکه باید از ” ذخیره سازی خشم “ اجتناب ورزید. چه ، خشم های متراکم شده سرانجام به ” طغیان “ ره می سپارند .
دوم آنکه ، مدیریت خشم و خصومت متفاوت از ” سرکوب “ و ” واپس راندن “ است. چرا که خصومت سرکوب شده و واپس رانده به ناخودآگاه ، پس از مدتی مرزهای نیمه خودآگاه ذهن را در می نوردد و به رفتاری ناهنجار تبدیل می شود. علاوه بر آن ، آرامش را از قلب و ذهن می ستاند.
حال این سئوال مطرح است که برای مدیریت خصومت و خشم چکار باید کرد ؟ در پاسخ می توان اذعان داشت که :

□ همه ما باید بیاموزیم که ناراحتی و عصبانیت خود را بدون توسل به روش های خصمانه ، توهین امیز ، تحقیر کننده و تهدیدآمیز بیان کنیم . یعنی باید ” شجاعت اجتماعی “ را با ” مهارت کلامی “ ترکیب کنیم و از آن برای بیان خواسته یا ناخرسندی خود استفاده نماییم.
□ باید بیاموزیم که بسیاری از پدیده ها ارزش و اهمیت عصبانی شدن و مکدر ساختن خاطر خود و دیگران را ندارند. از همین روی باید از بزرگ نمایی آنها و تهدیدآمیز تلقی کردنشان بپرهیزیم. چه ، با کاهش اهمیت پدیده ها و غیر تهدید آمیز تلقی کردن آنها احتمال عصبانی شدن و خصومت ورزیدن کاهش می یابد.
آنکه ، در تعامل با دیگران مواظب ” قانون انتظارات “ باشیم. بر اساس این قانون ، وقتی از دیگران انتظار رفتار خصومت آمیز داشته باشیم با آنان خصمانه رفتار می نماییم ، رفتار خصمانه ما نیز آنان را برای رفتار خصمانه تهییج می کند و بدین ترتیب درگیر سیکل معیوبی می‌شویم که پایانی ندارد. از همین روی ، بهتر آن است از دیگران انتظار رفتار محبت آمیز و دوستانه داشته باشیم تا خود نیز دوستانه رفتار کنیم .
□ برای حل مسائل ، به ویژه در تعامل با دیگران ، در پی یافتن روش ‌های سالم تری باشیم. یادمان باشد که واکنش خصمانه تنها یکی از روش ها ، و آنهم بدترین آنها است. عقلانیت حکم می کند که ما در گشودن گره از مشکلات تعاملی جویای بهترین راه حل‌ها باشیم و نه بدترین آنها.
افزون بر این ها ، عمل به چند توصیه زیر نیز می تواند به از میان راندن تدریجی خصومت یاری رساند:
¤ به روی دیگران لبخند بزنیم تا احساس خوبی را در خود و در آنها ایجاد کنیم.
¤ هر روز از چند تقدیر کنیم تا نگرششان به دیگران مثبت شود.
¤ در برابر خشم پیش دستی کنیم یعنی هر گاه احساس کردیم ممکن است در برابر یک پدیده عصبانی شویم پیش از آن خود را سرگرم یک فعالیت دیگر کنیم.
¤ پوزطلبی ( معذرت خواهی ) را تمرین کنیم.
¤ تصمیم بگیریم از خطای دیگران چشم پوشی کنیم و آنها را ببخشیم( تا خود نیز بخشیده شویم )
¤ بدزبانی را متوقف کنید.
¤ سعی کنیم هر چند وقت یک بار برای دیگری کاری انجام دهیم .
¤ گاهی بد نیست که به تقصیر خود هم فکر کنیم.
¤ به رفتارهای مثبت اطرافیانتان فکر کنیم.
¤ به خاطر کاهش خصومت ورزی خودمان را تشویق نماییم.

false
false
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true